Verhaal

Archief Goffinet werpt licht op Belgisch koloniaal verleden

Hoe belangrijk is het verwerven van historisch waardevolle documenten en archieven? Zeer belangrijk, zowel voor historisch onderzoek – door deze documenten begrijpen we de context en de uitdagingen van een periode beter – als voor hedendaagse kwesties. Dat is bijvoorbeeld het geval voor het privé-archief van de koningen Leopold I en Leopold II. De Koning Boudewijnstichting verwierf dit archief bijna dertig jaar geleden en vandaag speelt het een centrale rol in de werkzaamheden van de parlementscommissie over de kolonisatie.

In de jaren 1980 werden documenten en archieven van onschatbare historische waarde, waarvan gedacht werd dat ze verloren waren gegaan, onverwacht teruggevonden bij de afbraak van het kasteel van Hyon. Dat behoorde ooit toe aan de familie Goffinet. Als vertrouwenspersonen van de koningen Leopold I en Leopold II hadden Adrien, Constant en Auguste Goffinet in het grootste geheim duizenden interessante documenten bewaard. In 1993 kon het Erfgoedfonds van de Koning Boudewijnstichting deze documenten verwerven, als getuigen van een verloren gewaand verleden.

Zeer divers

Olivier Defrance, historicus en auteur van vele artikels en publicaties, maakte recentelijk de inventaris van het archief Goffinet op, in opdracht van de Koning Boudewijnstichting. “Het archief heeft vooral betrekking op de regeerperiode van Leopold II. Het oudste document is van 1811, het recentste van 1947. Er zijn twee grote delen: het archief van het werk van de Goffinets voor rekening van de koninklijke familie en het archief dat Leopold II hun persoonlijk had toevertrouwd. Daar zit van alles bij: briefwisseling tussen de koning en zijn raadgevers, diplomatieke, politieke en urbanistische documenten, notitieboekjes, reisverslagen, huwelijkscontracten van de koninklijke familie, documenten over het beheer van Congo, nog andere over het privévermogen van Leopold II – dat hij overigens gebruikte om de Congolese onderneming te financieren.”

In totaal kostte het Olivier Defrance anderhalf jaar om de duizenden stukken zorgvuldig door te nemen, te klasseren en te inventariseren, met de steun van het Archief van het Koninklijk Paleis. “Eerst moest ik alle stukken bekijken. Vervolgens klasseren naargelang hun aard: kabinetsnota, briefwisseling van de koning, boekhouding… Er zijn meer dan 1.800 inventarisnummers – als je weet dat één nummer tot 100 documenten kan bevatten, besef je wel hoeveel documenten uiteindelijk geanalyseerd werden.”

Het archief Goffinet, dat ondertussen in bewaring is gegeven aan het Archief van het Koninklijk Paleis, werd al geraadpleegd door verschillende historici. “Maar het is niet het exclusieve domein van enkele specialisten”, benadrukt Olivier Defrance. “Het is voor iedereen toegankelijk.” Een filosofie die ook de Koning Boudewijnstichting koestert. Zij financierde de restauratie van bepaalde stukken van het Fonds Goffinet die in erg slechte staat werden teruggevonden. “Dankzij de Stichting kon al een aantal belangrijke documenten gerestaureerd worden, zoals het reisverslag van Leopold II in Egypte, waarover ook een publicatie is gemaakt. En er zijn er nog die vandaag niet kunnen worden benut omdat ze te fragiel zijn. Ook die zullen pas toegankelijk zijn na restauratie.”

Echo’s tot in het heden

“Dankzij de interventie van het Erfgoedfonds konden we archieven met een grote historische waarde verwerven die nog echo’s hebben tot in het heden.”
Olivier Defrance
Historicus, auteur van de inventaris van het archief Goffinet

Het archief Goffinet werpt niet alleen een licht op de stichters van de Belgische dynastie, het speelt ook een belangrijke rol in de parlementscommissie over het koloniale verleden van België, die net met haar werkzaamheden begonnen is. “Door de documenten over het Congobeleid van Leopold II begrijpen we beter de mentaliteit en de ambitie van de koning in Congo, en hoe hij reageerde op de kritiek op zijn kolonisatiebeleid”, zegt Olivier Defrance. “Zonder tussenkomst van de Koning Boudewijnstichting om dit archief te verwerven, zouden we niet de historische kennis hebben die we vandaag hebben. De parlementscommissie heeft er dus alle belang bij om zich over deze documenten te buigen.” Om een bijkomend en genuanceerd licht te werpen op het delicate onderzoek van een verleden dat de afgelopen maanden opnieuw in het brandpunt van de actualiteit staat.

Over het Erfgoedfonds

De Koning Boudewijnstichting zet zich in voor het behoud en de bescherming van het Belgisch erfgoed. Via het Erfgoedfonds koopt ze belangrijke kunstwerken en andere getuigen van ons verleden om ze door te geven aan toekomstige generaties. Het Erfgoedfonds valoriseert meer dan 25.000 werken en duizenden documenten en archieven met historische waarde, die worden tentoongesteld in publieke collecties in heel het land.

www.erfgoed-kbs.be

Andere projectoproepen

Culturele Mecenaatsrekening - Museum

Geld inzamelen voor de herwaardering van uw openbare erfgoedcollectie door een project dat binneneen duidelijke tijdspanne en budget wordt gerealiseerd.

Open

David-Constant (Fonds David-Constant) - Erfgoed

Steun aan projecten voor de restauratie en conservatie van roerend erfgoed dat het cultuurrijke verleden van Luik toont.

Open

Fonds Jacques Bollens - Projectoproep 2022

Restauratie en conservatie van kunstwerken en historische documenten op papier of perkament uit Belgische openbare verzamelingen.

Loopt binnenkort af!

Andere Fondsen en filantropieformules

Mu.ZEE (Fonds)

Steunt de museale, wetenschappelijke, educatieve en participatieve werking van Mu.ZEE, het enige museum dat kunst in België vanaf 1860 tot nu verzamelt, presenteert en onderzoekt…

Musée Marthe Donas (MIMDo) (Fonds Vrienden van)

Filantropen ondersteunen projecten van het Marte Donas Museum gaande van het opzetten van specifiek exposities tot het behoud en de promotie van kunstenaars uit de 20e en 21e eeu…

Baanbrekend Informatica in België (Fonds)

Kennis over de beginjaren van de informatica in België in stand houden. Dit door collecties met kenmerkende elementen uit de pionierstijd van de informatica te behoeden voor ve…

Andere persberichten

Ontdek een collectie Inuitkunst in het Steenmuseum

22 09 2022

De KBS geeft een collectie van 26 Inuit beeldhouwwerken uit steen in langdurige bruikleen aan het Steenmuseum (CIP) om ze toegankelijk te maken voor het grote publiek.

Van een skelet van een prehistorisch dier tot een meesterwerk van Wolfers: de KBS toont op BRAFA absolute must-sees

13 06 2022

Op de BRAFA 2022 stelt de KBS enkele absolute must-sees voor, waaronder het skelet van een prehistorische neushoorn en een iconisch werk van Wolfers.

Tentoonstelling ‘Reizen | Landschappen - Christian Dotremont’

10 06 2022

Met de tentoonstelling 'Reizen |Landschappen - Christian Dotremont' brengt KBS een artistiek eerbetoon aan de kunstenaar Christian Dotremont aan de hand van foto's van Georges A.…

Andere verhalen
Engagement dat inspireert!

Filantroop laat werk van Memling terugkeren naar Brugge

Roerend erfgoed

“Brugge is voor mij een zeldzame schat. Dat speelde mee in mijn besluit om dit stuk uit mijn collectie te laten terugkeren naar Brugge.”
Bill Middendorf
Schenker

“Mijn kantwerken zijn mijn pleegkindjes, maar ik weet dat ze nu veilig zijn

Roerend erfgoed

"Mijn lievelingsstuk is een 16de-eeuws mutsje - nooit gebruikt, het ziet er bijna nieuw uit. En zo mooi gemaakt!"
Lieve Vroom (rechts op de foto)
Schenkster kantcollectie

De man met de hamer: Sam Matthijs volgt opleiding tot kunstsmid

Roerend erfgoed

"Ik wil unieke objecten maken, geen serieproducten die je in elke winkel kan kopen."
Sam Matthijs
Kunstsmid in opleiding, bursaal Platform voor Opleiding en Talent