Verhaal

Universitaire leerstoelen voor hulp aan jongeren in transitie

2023

De meeste geestelijke gezondheidsproblemen worden zichtbaar tussen 16 en 24 jaar. De toegang tot psychiatrische zorg is op die leeftijd echter verre van optimaal. De leerstoel ‘Transitiepsychiatrie in een wereld in transitie’ is ontstaan uit deze paradox.

Transitiepsychiatrie – de zorg voor late adolescenten en jongvolwassenen met psychische problemen – is nog weinig bekend. Deze jongeren voelen zich niet thuis in het bestaande psychiatrische aanbod. “De overgang van kinder- en jeugdpsychiatrie naar de volwassenenpsychiatrie is een probleem voor jongeren tussen 16 en 24 jaar, die laveren tussen de beide systemen”, zegt Simone Marchini, kinder- en jeugdpsychiater en doctorandus aan de Université Libre de Bruxelles.

Marchini is onderzoeker voor de leerstoel ‘Transitiepsychiatrie in een wereld in transitie’, opgericht onder leiding van Véronique Delvenne, hoofd van de afdeling kinder- en jeugdpsychiatrie van het Universitair Kinderziekenhuis Koningin Fabiola (HUDERF), in samenwerking met het Universitair Ziekenhuis Brugman, het Erasmusziekenhuis en het Departement Geestelijke Gezondheidszorg van de ULB. In Vlaanderen is er bij de KU Leuven een leerstoel opgericht voor dezelfde doelgroep (zie hiernaast). Beide projecten kregen samen 1,2 miljoen euro, voor de periode 2019-2023, via het Fonds Julie Renson, het Koningin Fabiolafonds en de Koning Boudewijnstichting.

‘Piek’ in psychische problemen

De Franstalige leerstoel richt zich in de eerste plaats op onderzoek, te beginnen met het ontstaan van psychopathologieën zoals bipolaire stoornis, schizofrenie, angststoornissen en eetstoornissen. Wanneer duiken deze stoornissen op? Wat merkt de omgeving ervan? “De piek in het ontstaan van psychische stoornissen ligt tussen 15 en 20 jaar”, zegt Simone Marchini. “Dit is een cruciale periode voor diagnose en vroegtijdige behandeling.”

Maar net dan is de toegang tot de geestelijke gezondheidszorg niet vanzelfsprekend. Die drempels zijn deels een gevolg van de manier waarop deze diensten georganiseerd zijn, zegt Marchini, met een kunstmatige ‘grens’ van 18 jaar. “Jongvolwassenen verlaten echter later het nest. Ze zijn vaak nog afhankelijk van hun ouders of toch gedeeltelijk. Hun problematiek is dus niet te vergelijken met die van een volwassene”, zegt Marchini.

Een tweede aandachtspunt is het zorgaanbod. De onderzoekers hebben gekeken naar de meest geschikte voorzieningen voor deze jongeren. “Het doel is dat klinische teams hun diensten aanpassen aan de nieuwe modellen van vroegtijdige interventie, geïnspireerd door de wetenschappelijke literatuur”, zegt Marchini.

De onderzoekers zullen de wetenschappelijke kennis die ze vergaren verspreiden onder zorgverleners en hulpverleners via colloquia, seminaries en een speciaal Universitair Certificaat. Ze worden dan toegepast in de psychiatrische afdelingen van ziekenhuizen en in de zorgnetwerken voor geestelijke gezondheid. BRU-STARS, het netwerk voor geestelijke gezondheidszorg voor kinderen en jongeren in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, heeft bijvoorbeeld een team opgericht voor jongeren van 16 tot 23 jaar.

“De late adolescentiejaren zijn een cruciale periode voor diagnose en vroegtijdige behandeling.”
Simone Marchini
kinder- en jeugdpsychiater

Tot slot streven de onderzoeksteams ernaar om zoveel mogelijk mensen te bereiken en kennis te verspreiden. Via een YouTube-kanaal wordt informatie over geestelijke gezondheid verspreid en kunnen jongeren een eerste zelfevaluatie doen aan de hand van symptomen. Ze willen zorg op die manier zo toegankelijk mogelijk maken.

Het woord geven aan jongeren en ouders

De leerstoel Transitiepsychiatrie ‘Youth in Transition: Mental Health in a Challenging Period’ aan de KU Leuven deelt het uitgangspunt van hun collega’s aan de andere kant van de taalgrens. De Leuvense onderzoekers, onder leiding van psychiater Ruud Van Winkel, pakken het wel anders aan. Om de bestaande zorg beter te laten aansluiten op de behoeften van jongeren, voerden ze een studie uit, ‘Empower’. Ze onderzochten de ervaringen van jongeren, ouders en hulpverleners met het bestaande zorgaanbod, en vroegen hoe zij vinden dat zorg voor deze doelgroep zou moeten worden ingericht. Op basis van deze bevindingen deed een werkgroep aanbevelingen aan de overheid. Via surveys worden deelaspecten van deze resultaten geanalyseerd om uit te maken wat jongeren nu echt belangrijk vinden in de organisatie van de geestelijke gezondheidszorg voor hen. Alle resultaten worden op 3 oktober officieel voorgesteld tijdens een tentoonstellingsmoment ‘Youth in Transition’ in het Dirk Boutsgebouw in Leuven. Aan de hand van collages, installaties en andere artistieke producten worden de resultaten bekendgemaakt aan een publiek van jongeren, ouders en hulpverleners en kunnen hulpinitiatieven hun werking voorstellen.

Andere verhalen
Engagement dat inspireert!

Kinderen mentaal gezond houden met interactieve technologie

Geestelijke gezondheid

"Ik wilde mijn pijn en lijden omzetten in een doel en dat doel is het bevorderen van preventie van geestelijke gezondheidsproblemen"
Sachin Chaudhry
oprichter van TrustCircle

Magistraten zetten andere bril op bij psychische problemen

Geestelijke gezondheid

"De mensen uit de gerechtelijke wereld die deelnamen aan de workshops spraken over een grotere bewustwording, een andere blik op mensen met psychische aandoeningen.”
Nathalie Van Laer
Onderzoekster

Ademruimte voor ploeterjongeren

Geestelijke gezondheid

"Door de jongere even afstand te laten nemen van thuis en van de school, proberen we een breuk te voorkomen.”
Anne-Catherine Verhulst
Adjunct-directeur La Chaloupe

Andere projectoproepen

Kind en kip

Geestelijke gezondheid van jongeren bevorderen dankzij interventies met dieren

De evaluatie van interventies met dieren in een context van geestelijke gezondheid van kinderen (van 0 tot 15 jaar inbegrepen) (van 0 t.e.m.15 jaar)

Bekendgemaakt

OverHoop - Samen voorbij trauma, van preventie tot herstel

Oproep voor organisaties die willen bijdragen aan de ontwikkeling van een ondersteunend aanbod voor de eerste lijn

Bekendgemaakt

Samenwerking tussen de eerste lijn en geestelijke gezondheidszorg versterken door coaching

Ondersteunen samenwerkingspraktijken tussen de eerste lijn en de geestelijke gezondheidszorg door coaching

Bekendgemaakt

Andere Fondsen en filantropieformules

Tejo (Fonds Vrienden van)

Filantropen steunen projecten van vzw TEJO Vlaanderen die de kwaliteitsvolle uitbouw van de lokale en regionale TEJO-verenigingen ondersteunen en hun belangen behartigen.

Fosses-la-Ville - Un Nouveau Chapitre asbl (Projectrekening)

Een herenhuis kopen voor mensen met dementie en hun partner, en hen overdag in de gemeenschapsruimtes helpen hun vrijheid te benutten, met professionals, vrijwilligers, familie.

Love Health Center (Fonds Vrienden van)

Filantropen steunen projecten van het Love Health Centre, die iedereen sensibiliseren, steunen en begeleiden bij zijn intieme, relationele en seksuele ontplooiing.

Andere persberichten

Transitiepsychiatrie: naar een betere behandeling van jongeren

14 12 2023

Conclusies en aanbevelingen van de twee leerstoelen in transitiepsychiatrie, die vier jaar lang gesteund werden door het Fonds Julie Renson, het Koningin Fabiolafonds en de KBS.

560.000 euro steun voor zorg in psychiatrische ziekenhuizen op maat van de gebruiker

10 10 2023

14 projecten die een ambitieuze aanpak van herstelgerichte zorg willen invoeren, ontvangen in totaal €560.000 aan steun

Genkse juf Tine is 1.000 Sidekick Sam: “Online vond ik wel wat lesmateriaal over armoede, maar volledige lespakketten, podcasts en getuigenissen? Geweldig!”

15 12 2022

Tine Kellens, juf in de Genkse freinetschool is de 1.000ste leerkracht die zich registreerde bij de Sidekick Sam Academy, de (inter)actieve community voor leerlingenbegeleiding.